احكام تخلّى
- توضیحات
-
زیر مجموعه: احکام
-
دسته: رساله توضیح المسائل
« احكام تخلّى »
{62} واجب است انسان وقت تخلى و مواقع ديگر، عورت خود را از كسانى كه مكلفند، اگر چه مثل خواهر و مادر با او محرم باشند، و همچنين از ديوانه و بچههاى مميّز كه خوب و بد را مىفهمند بپوشاند؛ ولى زن و شوهر لازم نيست عورت خود را از يكديگر بپوشانند.
{63} لازم نيست با چيز مخصوصى عورت خود را بپوشاند، بلكه در غير نماز با دست هم اگر آن را بپوشاند كافى است.
{64} موقع تخلى بايد طرف جلوى بدن، يعنى شكم و سينه، رو به قبله و پشت به قبله نباشد.
{65} بنا بر احتياط نبايد موقع تخلى طرف جلو بدن رو به قبله يا پشت به قبله باشد، هرچند عورت را از قبله بگرداند. و اگر جلو بدن او رو به قبله يا پشت به قبله نباشد، احتياط واجب آن است كه عورت را هم رو به قبله يا پشت به قبله ننمايد.
{66} در موقع تطهير مخرج بول و غائط، رو به قبله و پشت به قبله بودن اشكال ندارد. ولى اگر در موقع استبراء، بول از مخرج بيرون آيد يا اينكه بداند بول يا آب مشكوكى در حال استبراء خارج خواهد شد، در اين حال رو به قبله و پشت به قبله بودن، حرام است.
{67} اگر براى آن كه نامحرم او را نبيند ناچار شود رو به قبله يا پشت به قبله بنشيند، بايد رو به قبله يا پشت به قبله بنشيند. و نيز اگر از جهت ديگر ناچار باشد كه رو به قبله يا پشت به قبله بنشيند مانعى ندارد.
{68} احتياط واجب آن است كه بچه را در وقت تخلى رو به قبله يا پشت به قبله ننشانند، ولى اگر خود بچه بنشيند جلوگيرى از او واجب نيست.
{69} تخلى در چهار مكان حرام است:
1 ـ در كوچههاى بن بست، در صورتى كه صاحبانش اجازه نداده باشند.
2 ـ در ملك كسى كه اجازه تخلى نداده است.
3 ـ در جايى كه براى عده مخصوصى وقف شده است، مثل بعضى از مدرسهها.
4 ـ روى قبر مؤمنين يا ساير مقامات مقدسه دينى ومذهبى، در صورتى كه بىاحترامى به آنان باشد.
{70} در سه صورت مخرج غائط فقط با آب پاك مىشود:
1 ـ با غائط نجاست ديگرى مثل خون بيرون آمده باشد.
2 ـ نجاستى از خارج به مخرج غائط رسيده باشد.
3 ـ اطراف مخرج بيشتر از مقدار معمول آلوده شده باشد.
در غير اين سه صورت مىشود مخرج را با آب شست و يا به دستورى كه بعداً گفته مىشود با پارچه و سنگ و مانند اينها پاك كرد، اگر چه شستن با آب بهتر است.
{71} مخرج بول با غير آب پاك نمىشود، و اگر بعد از برطرف شدن بول يك مرتبه بشويند كافى است. ولى كسانى كه بولشان از غير مجراى طبيعى مىآيد و يا اينكه از مخرج طبيعى مىآيد ولى از محلى كه معمولا نجس مىشود به جاهاى ديگر نيز برسد، احتياط واجب آن است كه بعد از برطرف شدن بول دو مرتبه بشويند. و زن نيز حكم مرد را دارد.
{72} اگر مخرج غائط را با آب بشويند، بايد چيزى از غائط در آن نماند، ولى باقى ماندن رنگ و بوى آن مانعى ندارد. و اگر در دفعه اول طورى شسته شود كه ذرهاى از غائط در آن نماند، دوباره شستن لازم نيست.
{73} هرگاه با سنگ و كلوخ و مانند اينها، غائط را از مخرج با شرايطى كه ذكر مىشود، برطرف كنند، بنا بر اظهر مخرج پاك مىشود و نماز خواندن مانعى ندارد و چنانچه چيزى هم به آن برسد، نجس نمىشود و ذرههاى كوچك و لُزوجت محل، اشكال ندارد مگر اينكه آن مقدارى كه معمولا به وسيله سنگ و كهنه از بين مىرود باقى بماند.
{74} لازم نيست با سه سنگ يا سه پارچه مخرج را پاك كنند بلكه با اطراف يك سنگ يا يك پارچه هم كافى است، بلكه اگر با يك مرتبه هم غائط برطرف شد كفايت مىكند، و اگر با سرگين يا استخوان پاك كنند بنا بر اظهر پاك مىشود.
{75} پاك كردن مخرج غائط با چيزهاى مقدس كه احترام آنها لازم است مانند كاغذى كه اسم خدا يا پيامبران بر آن نوشته شده حرام است و ممكن است در صورت علم و عمد موجب كفر شود كه در اين صورت به سبب كافر شدن تمام بدن نجس مىشود. ولى در صورت عدم علم و عمد، يا غفلت يا خوانا نبودن نوشته، اظهر حصول طهارت است.
{76} اگر شك كند مخرج را تطهير كرده يا نه، اگر چه هميشه بعد از بول يا غائط فوراً تطهير مىكرده، احتياط واجب آن است كه خود را تطهير نمايد.
{77} اگر بعد از نماز شك كند كه قبل از نماز، مخرج را تطهير كرده يا نه، نمازى كه خوانده صحيح است، ولى براى نمازهاى بعد بايد تطهير كند.
استبراء
استبراء عملى است مستحب، كه مردها بعد از بيرون آمدن بول انجام مىدهند و آن داراى اقسامى است و يك قسم آن كه مطابق احتياط است به اين صورت مىباشد كه بعد از قطع شدن بول، اگر مخرج غائط نجس شده، اول آن را تطهير كنند، بعد سه دفعه با انگشت ميانه دست چپ از مخرج غائط تا بيخ آلت بكشند و بعد شست را روى آلت و انگشت پهلوى شست را زير آن بگذارند و سه مرتبه تا ختنهگاه بكشند و پس از آن سه مرتبه سر آلت را فشار دهند.
{78} آبى كه بعد از ملاعبه و بازى كردن از انسان خارج مىشود و به آن «مَذْى» مىگويند، و آبى كه گاهى بعد از منى بيرون مىآيد و به آن « وَذْى » گفته مىشود، و آبى كه گاهى بعد از بول بيرون مىآيد و به آن « وَدْى » مىگويند (اگر بعد از خروج، بول به آن نرسيده باشد) پاك است. و چنانچه بعد از بول استبراء كند و بعد آبى از او خارج شود، و شك كند كه بول است يا يكى از اينها و يا مخلوط است، پاك مىباشد.
{79} اگر انسان شك كند كه استبراء كرده يا نه و رطوبتى از او بيرون آيد كه نداند پاك است يا نه، نجس مىباشد و چنانچه وضو گرفته باشد، باطل مىشود. ولى اگر شك كند استبرائى كه كرده درست بوده يا نه و رطوبتى از او بيرون آيد كه نداند پاك است يا نه، پاك مىباشد و وضو را هم باطل نمىكند.
{80} كسى كه استبراء نكرده اگر به واسطه آن كه مدتى از بول كردن او گذشته، يقين كند بول در مجرا نمانده است و رطوبتى ببيند و شك كند كه پاك است يا نه، آن رطوبت پاك مىباشد و وضو را هم باطل نمىكند.
{81} اگر انسان بعد از بول استبراء كند و وضو بگيرد، چنانچه بعد از وضو رطوبتى ببيند كه بداند يا بول است يا منى، واجب است احتياطاً غسل كند و وضو هم بگيرد. ولى اگر وضو نگرفته باشد، فقط گرفتن وضو كافى است.
{82} براى زن استبراء از بول نيست و اگر رطوبتى ببيند و شك كند كه پاك است يا نه، پاك مىباشد و وضو و غسل او را هم باطل نمىكند.
آداب تخلى
{83} مستحب است در موقع تخلى، جايى بنشيند كه كسى او را نبيند؛ و موقع وارد شدن به مكان تخلى، اول پاى چپ و موقع بيرون آمدن، اول پاى راست را بگذارد؛ و همچنين مستحب است در حال تخلى سر را بپوشاند و سنگينى بدن را بر پاى چپ بيندازد.
{84} نشستن روبروى خورشيد و ماه در موقع تخلى مكروه است ولى اگر عورت خود را به وسيلهاى بپوشاند مكروه نيست. و همچنين در موقع تخلى، نشستن روبروى باد و در جاده، خيابان، كوچه، درب خانه و زير درختى كه ميوه مىدهد، مكروه است؛ و چيز خوردن و توقف زياد در مكان تخلى و تطهير كردن با دست راست نيز مكروه مىباشد. و همچنين است حرف زدن در حال تخلى؛ ولى اگر ناچار باشد يا ذكر خدا بگويد كراهت ندارد.
{85} ايستاده بول كردن و بول كردن در زمين سخت و سوراخ جانوران و در آب، خصوصاً آبِ ايستاده، مكروه است.
{86} خوددارى كردن از بول و غائط مكروه است، و اگر به حدّى ضرر برساند كه در حكمِ ضرر زدنِ حرام باشد، نبايد خوددارى كند.
{87} مستحب است انسان پيش از نماز و پيش از خواب و پيش از جماع و بعد از بيرون آمدن منى، بول كند.
